Hoe gezond is mijn aardappel?
- De aardappel is van nature al erg gezond.
Aardappelen zijn een belangrijk deel van onze voeding, maar dat aardappelen ook nog erg gezond zijn weet niet iedereen. Aardappelen zijn niet alleen een rijke bron voor energie, maar zijn ook nog eens rijk aan gezonde voedingsstoffen waaronder carotenoïden, flavonoiden, vitamines en voedingsvezels. Er bestaat echter nog veel variatie in de hoeveelheid en samenstelling van deze gezonde stoffen tussen de verschillende aardappelrassen. Genomics brengt de oorzaken van deze variatie in kaart. Met die informatie kunnen veredelaars vervolgens aan de slag voor het kweken van nog gezondere aardappelen.
Anti-oxidanten
In de aardappel, maar ook in fruit en veel andere voedingsbronnen komen anti-oxidanten voor, stoffen die vrije radicalen in het lichaam onschadelijk maken. Samen met andere gezondheidsbevorderende stoffen dragen ze bij aan het voorkomen van kanker, hartziekten, beroerten en allerlei andere chronische ziekten. De voornaamste anti-oxidanten in de aardappel zijn carotenoïden en vitamine C. In sommige aardappelrassen komen carotenoïden van nature in hoge mate voor, terwijl de concentraties in andere rassen laag zijn. Aardappelrassen met veel carotenoïden zijn vaak te herkennen aan de wat gelige vleeskleur.
- Twee verschillende aardappelrassen met een hoge en lage concentraties aan carotenoïden.
Over andere gezonde stoffen in de aardappel is nog weinig bekend. Dit is dan ook een van de vragen die Wageningse onderzoekers samen met hun Europese partners proberen te beantwoorden in groot onderzoeksproject genaamd EU-SOL. SOL staat voor solanaceae, de familie van de nachtschaden waartoe de aardappel behoort.
De aardappelknol als opslagvat
Essentiële voedingsstoffen, zoals vitamine C, kan het menselijk lichaam niet zelf aanmaken Planten kunnen dat wel; zij beschikken over de genen die zorgen voor de aanmaak van vitamines en andere gezonde stoffen. Doorgaans is een serie van genen hiervoor verantwoordelijk. Zo’n serie van actieve genen die leiden tot de vorming van een bepaald product noemen we een metabole route. Planten als de aardappel slaan een deel van de aangemaakte stoffen op voor later gebruik. Opslagorganen zoals de bol (ui) en knol (aardappel) bevatten daarom vaak hoge concentraties van stoffen die belangrijk zijn voor de plant, maar dus ook essentieel kunnen zijn voor de mens.
Speld in een hooiberg
Onderzoekers aan de Wageningen Universiteit proberen nu de genen te vinden die betrokken zijn bij de variatie aan gezonde inhoudsstoffen in de aardappelknol. Het aardappelgenoom bevat naar schatting tussen de 35.000 en 45.000 genen en dus is het zoeken naar het juiste gen te vergelijken met het zoeken van een speld in een hooiberg. Om het zoeken te vereenvoudigen gebruikt men microarray-technologie, een techniek waarmee men snel de activiteit van vele duizenden genen tegelijk kan bepalen. Door verbanden te leggen tussen de concentraties van carotenoïden of vitamines in verschillende aardappelrassen en de genetische activiteit, zoeken de onderzoekers de genen die verantwoordelijk zijn voor de gevonden variatie van deze stoffen. Door vervolgens naar de samenstelling van deze genen te kijken hoopt men de oorzaak te vinden achter de grote verschillen in concentratie van voedingsstoffen in de verschillende aardappelrassen.
Een nieuw aardappelras
De speurtocht naar de genvarianten die leiden tot hoge concentraties van gezonde stoffen levert informatie op waarmee aardappelrassen verbeterd kunnen worden. De veredelaar doet dat door aardappelen met de juiste genvarianten voor een bepaald kwaliteitskenmerk (zoals een hoog vitamine C-gehalte) te kruisen met andere aardappelrassen, om ook hierin de concentratie te verhogen. Op deze manier hopen we aardappel in de toekomst dus nog gezonder maken.
