Natuurlijk veredelen met genomics

Genomics versnelt de traditionele veredeling van gewassen door snel geslaagde kruisingen te identificeren.

Bij begrippen als gentechnologie en genomics wordt al snel gedacht aan het inbouwen van nieuwe, soortvreemde genen in een organisme. Toch wordt genomics veel vaker toegepast voor meer traditionele vormen van veredeling.

Snel selecteren

Met technieken als microarrays vinden onderzoekers snel interessante genen in verwante plantensoorten. Dat kunnen bijvoorbeeld genen zijn die de plant sneller laten groeien, met een hogere opbrengst of met een betere weerstand tegen een plantenziekte. Die planten worden op traditionele wijze gekruist met de gewassen die men wil verbeteren. Die kruisingen vinden op enorme schaal plaats. Tienduizenden gekruiste plantjes groeien tegelijk, waarna onderzoekers met genomics technieken uit al die duizenden plantjes de exemplaren vissen die de gewenste eigenschap daadwerkelijk bezitten.

Oude soorten

Cultuurgewas; wijngaarden
Cultuurgewas; wijngaarden

De cultuurgewassen zijn in de loop van de eeuwen geselecteerd op eigenschappen die voor de mens gunstig waren. Vooral een hoge opbrengst was bijvoorbeeld belangrijk. Bij het selecteren van bepaalde eigenschappen gaan andere juist verloren. In wilde varianten van de gewassen die op de akkers groeien zitten die eigenschappen vaak nog wel. Zo'n wilde plant is bijvoorbeeld bestand tegen allerlei plantenziekten. Die eigenschappen proberen onderzoekers nu weer terug te plaatsen in onze cultuurgewassen.

Modern en traditioneel

Genomics is zo een hulpmiddel voor traditionele kruising. Er worden geen genen op kunstmatige wijze aan de plant toegevoegd, maar de technologie maakt zichtbaar welke planten de gewenste nieuwe eigenschap bevatten, vaak lang voordat dat aan de plant zelf zichtbaar is. Hierdoor is het mogelijk om het kruisingsproces enorm te versnellen.