Vaccins tegen vogelgriep: eet een plant
Beschermen tegen ziekten als griep door het eten van vruchten of zaden met ingebouwde geneesmiddelen. Het klinkt misschien als science fiction, maar toch kan het. Al geruime tijd bouwen onderzoekers vaccins in planten in. De eerste vaccins zijn nu nog duur en moeten gekoeld bewaard worden. Consumptie van zo’n vaccinplant zou op eenvoudige wijze bescherming kunnen bieden tegen diverse ziekten als AIDS, hepatitis, cholera en griep. Toepassingen bij dieren zijn er al en voor de mens zal het niet lang meer duren.
Ziekten
Mens en dier komen continu in aanraking met ziektekiemen. Ze zitten in de lucht, in het water, in voedsel en op andere plekken en wachten geduldig tot zich een slachtoffer meldt. In water kunnen vele miljoenen bacteriën, schimmels en virussen per milliliter voorkomen, maar ook in de lucht zitten veel ziektekiemen. Van de meeste heb je echter weinig last als je gezond bent en tegen een aantal ziekten ben je beschermd. Sommige ziekteverwekkers zijn echter nogal agressief. We kennen allemaal de regelmatig terugkerende problemen met buikpijn, verkoudheid en griep die nogal veel slachtoffers maken, elk jaar weer. Jonge kinderen en oudere mensen zijn extra gevoelig.
Griep
Eén van de grootste probleemveroorzakers is de griep. De griep wordt veroorzaakt door een virus dat makkelijk van mens op mens over gaat. Sinds enige tijd is de hele wereld in rep en roer vanwege een nieuwe griep variant. Deze wordt aangeduid met H5N1, wat staat voor een specifieke combinatie van eiwitten op de buitenkant van het virus. H5N1 is een nieuwe combinatie waartegen vrijwel niemand enige bescherming heeft. Gelukkig komt deze griepvariant op dit moment nog vooral voor onder vogels, pluimvee, eenden en andere trekvogels en kan niet van mens op mens worden overgedragen. Wanneer deze echter zou veranderen in een variant die ook van mens op mens over gaat begint de ellende pas echt. Er ontstaat dan een griepvirus waar ook mensen zeer ziek van kunnen worden. Het aantal doden ten gevolge van de griep zou in dat geval flink stijgen.
Vaccinatie
- Vaccinatie via een spuit
Goede hygiëne en gezond leven en eten, verminderen in het algemeen de kans op infecties. De beste bescherming tegen ziekten wordt echter nog altijd verkregen door tijdig inenten, oftewel vaccineren. Dat geldt ook voor de griep. Om het voorkomen van het vogelgriep virus H5N1 te verminderen, en daarmee de kans op ontstaan van de gevreesde menselijke H5N1 variant te verkleinen, is het raadzaam alle gastheren, kippen en ander pluimvee, te vaccineren. Vaccineren gebeurt veelal via een spuit en dat is dus een hele klus want we hebben nogal wat kippen en pluimvee in Nederland en de rest van de wereld. Nieuwe ontwikkelingen in de biotechnologie maken het nu mogelijk om ook via de mond, bijvoorbeeld via speciaal voedsel, te vaccineren. Zulke vaccins worden ook wel eetbare vaccins genoemd.
Eetbare vaccins
De term eetbare vaccins is eigenlijk slechts ten dele juist. Ze kunnen zoals de naam zegt via de mond worden toegediend, maar belangrijker is dat ze vooral werkzaam zijn op de slijmvliezen. En dat zijn nu juist de plekken in het lichaam die het eerst en vooral bloot staan aan deze ziekteverwekkers. Ook griepvirussen dringen via deze slijmvliezen het lichaam binnen. De gangbare geïnjecteerde vaccins bereiken daar veelal minder succes. Eetbare vaccins richten zich juist op deze slijmvliezen in de mond en darm en bieden een eerste en beste verweer daar op de plek waar het virus wil binnen dringen.
Planten
Als gevolg van de vooruitgang van de biotechnologie is het mogelijk om geneesmiddelen ook in planten te maken. Dat geldt sinds enige tijd ook voor vaccins. De afgelopen jaren zijn meerdere vaccins in planten gemaakt en succesvol getest. Experimenten met proefdieren maar zelfs ook met vrijwilligers (mensen) hebben aangetoond dat het eten van planten met dergelijke vaccins net als bij injecteren, leidt tot de gewenste bescherming. Het is dan ook een kwestie van tijd voordat dergelijke vaccins bij de apotheker liggen. Het eerste plantenvaccin voor gebruik bij pluimvee is in Amerika begin 2006 toegelaten door de autoriteiten.
Snel en simpel
Wanneer we dus een dergelijk vaccin tegen vogelgriep in een plant zouden maken die gegeten kan worden dan wel verwerkt in veevoer (kippenvoer), kunnen we snel en simpel de hele pluimveestapel inenten. Logistiek gezien zouden we kippen op een farm een bepaalde tijd, bijvoorbeeld twee dagen, speciaal voer moeten geven. Dat is heel wat eenvoudiger dan al die miljoenen kippen vangen en inspuiten!
