Kraak de code
Vele wetenschappers gingen je voor in het kraken van codes. Watson en Crick werden wereldberoemd omdat zij de structuur van DNA ontrafelden. Nobelprijswinnaar Karl Landsteiner ontdekte verschillende menselijke bloedgroepen. Zij creëerden met hun oplossingen nieuwe kennis maar zorgden tegelijkertijd ook voor nieuwe wetenschappelijke mysteries.
Opdracht
Deze webquest is niet zomaar een webquest: het is namelijk een prijsvraag! Tijdens de Oktober Kennismaand kun je als een echte wetenschapper de code van deze webquest kraken en het antwoord insturen voor een prijs. In totaal geven we drie dezelfde prijzen weg. Met deze prijs kun je meer te weten komen over jouw voorouders op basis van de codes in jouw DNA.
Hieronder staan acht vragen. Uit het antwoord op een vraag moet je steeds een letter gebruiken om de uiteindelijke code te kraken.
Werkwijze
Gebruik de bronnen om de volgende vragen te beantwoorden.
1. CAGAGGGCGCAGCAGGTCTTGCACCTCTTCTGCATCTCATTCTCCAGGCTTCAGACCTGTCTCCCTCATT
Bovenstaande letters vormen een stukje van een DNA-code die nodig is voor de productie van een bepaald eiwit. Welk eiwit is dit? Noteer de enige letter die in het antwoord staat.
2. Het gen dat codeert voor bovenstaand eiwit is in de mens te vinden op chromosoom 17. Op welk chromosoom ligt dit gen bij varkens? Neem de letter uit het alfabet die overeenkomt met het chromosoomnummer.
3. Normaal gesproken krijg je het gen een keer van je moeder en een keer van je vader. Maar welke ziekte krijg je als je het gen dat codeert voor bovenstaand eiwit maar één keer krijgt? Neem de vijfde letter in de naam van de ziekte.
4. In de ziekte uit de vorige vraag ontstaan tumoren. Om er voor te zorgen dat de tumor goed kan groeien, heeft het bloed nodig. De tumor kan zelf bloedvaten aanmaken. Hoe luidt de term voor dit proces? Noteer de één na laatste letter van je antwoord.
5. Kanker kan erfelijk zijn en ook veroorzaakt worden door kankerverwekkende stoffen. De giftigheid van stoffen werd voorheen alleen op proefdieren getest. Tegenwoordig zijn onderzoekers op zoek naar alternatieven zoals celkweekjes. Hoe heet het vakgebied waarin onderzoek gedaan wordt naar giftige stoffen? Noteer de eerste letter van je antwoord.
6. Onderzoekers speuren naar nieuwe medicijnen tegen kanker en andere ziekten. Veel nieuwe medicijnen worden niet chemisch gesynthetiseerd, maar geproduceerd door schimmels en bacteriën in grote vaten. Zoek uit welk proces zich in de vaten afspeelt. Noteer de 2e letter.
7. Onderzoekers gebruiken ook planten om meer te weten te komen over ziekten. Welk plantje is onder de planten zoals de muis onder de proefdieren? Hint: het was het eerste plantje waarvan de genoomsequentie bekend was. Neem de 1e letter van de tweede lettergreep (het gaat hier om de Nederlandse naam!).
8. De code van DNA vertelt ons van alles over genen en ziekten, maar het bevat ook informatie over de migratie van onze voorouders over de aarde. In welk werelddeel begonnen zij 60.000 jaar geleden hun tocht? Gebruik de 5e letter van het woord.
