Home
Onderwijs
Reizende DNA-labs
DNA-lab Lees de taal van de tumor

DNA-lab Lees de taal van de tumor

Isoleer DNA en vergelijk het DNA van tumorcellen met dat van gezonde cellen in een PCR-reactie. Geef advies over de beste behandeling van de tumor.

Kanker is een ziekte van het DNA. Als er fouten in het DNA ontstaan, kan een gezonde cel ontsporen. Het bouwplan van de cel raakt beschadigd en de cel gaat ongeremd delen en groeien, waardoor er een tumor ontstaat: het begin van kanker.

Kankertype

Hoe kun je kanker het best behandelen? Hoe zit het met uitzaaiingen? Hoe kan kanker ontstaan? Is kanker erfelijk? Een patiënt gaat met deze vragen naar een arts. Om de juiste behandeling te starten moet de arts weten om welke type kanker het gaat. Omdat de oorzaak van kanker in het DNA ligt, schakelt de arts daarbij steeds vaker de hulp in van DNA-onderzoekers. Zij krijgen een stukje van het tumorweefsel van de patiënt om de specifieke eigenschappen van de tumor te onderzoeken. Verschillende kankerpatiënten blijken dan vaak verschillende combinaties van fouten in het DNA van hun tumor te hebben. De arts kan met deze informatie een gerichte behandeling vaststellen die voor die patiënt het beste werkt.

Medisch advies

In dit practicum gaan leerlingen zelf aan de slag als DNA-onderzoeker. Een arts vraagt ze om het DNA-onderzoek van een van zijn patiënten uit te voeren. Het is de taak van de leerlingen om uit te zoeken welke fouten er in het DNA van de kankercellen van de patiënt zitten, zodat ze een advies aan de arts kunnen geven over de behandeling die het meest effectief zal zijn.

Technieken

Ter illustratie krijgen de leerlingen een stuk dierlijk darmweefsel te zien met tumoren en uitzaaiingen. Vervolgens voeren de leerlingen een DNA-isolatie uit, waarvoor ze een stukje zwezerik van een koe gebruiken. Ze kunnen hierdoor echt DNA zien en voelen. Om de vraag van de arts te beantwoorden vergelijken ze het DNA van tumorcellen met het DNA van gezonde cellen met behulp van de PCR-techniek en gel-electroforese.

Context

In dit DNA-lab worden een aantal biologische concepten in samenhang gebruikt. Leerlingen zullen zien dat onderwerpen als DNA, erfelijkheid, mitose en meiose, celbouw, groei en ontwikkeling belangrijk zijn om vragen over kanker te kunnen beantwoorden. Bijvoorbeeld: “Kan ik voorkomen dat ik kanker krijg?”, “Welke behandelingen zijn er mogelijk?”, “Is kanker erfelijk?”. Met deze vragen gaan leerlingen na afloop van het practicum aan de slag. Ze zullen zien dat ze veel kennis al in huis hebben. Kanker is niet alleen een akelige ziekte, maar ook een biologisch fenomeen met een duidelijke boodschap: Wees zuinig op je DNA!

Bedoeld voor

Biologie.

Voorwaarden

De docent is aanwezig tijdens het practicum.
Minimaal 15 en maximaal 30 leerlingen kunnen aan het practicum deelnemen.
Het lokaal is 50 minuten voor en 50 minuten na het practicum beschikbaar voor opbouw-, en afbreekwerkzaamheden.
Leerlingen zijn door de docent voorbereid op het feit dat het practicum over kanker zal gaan.
Als voorbereiding hebben de leerlingen vragen over kanker kunnen formuleren zoals aangegeven in de vooraf opgestuurde handleiding.
Als afsluiting krijgen de leerlingen de gelegenheid om de resultaten van het practicum te bespreken terug te kijken op hun vragen, zoals aangegeven in de vooraf opgestuurde handleiding.