Computers draaien op organisch afval
Keukenafval, koeienpoep en alles wat je zelf achterlaat in de wc opvangen en omzetten in biogas waarmee je elektriciteit wint. De winnaars van Imagine 2008 bedachten dit plan voor leeftijdsgenoten in Tanzania. Die kunnen daardoor computers gebruiken en zo zichzelf beter ontwikkelen.
- Kijani Elimu. Jori Jansen, Bastiaan Ippel en Petra Pubben.
"Voorzieningen verbeteren en tegelijkertijd scholingsmogelijkheden verhogen, dat is een sterke link." Lovende woorden van de jury over het project Kijani Elimu. Jori Jansen, Bastiaan Ippel en Petra Pubben, VWO 6 leerlingen van het Christelijk Gymnasium in Utrecht, wonnen er de finale van Imagine mee. Omdat hun plan om elektriciteit te winnen uit biogas voor een school in Tanzania "realistisch, kleinschalig, doeltreffend en goed uitvoerbaar lijkt" volgens de jury. Dat was ook precies het idee, aldus een euforische Jori nadat bekend is dat ze hebben gewonnen. "Wij brengen een bestaande methode verder. Biogas wordt wel vaker toegepast bij ontwikkelingsprojecten, mensen kunnen er dan bijvoorbeeld mee koken. Maar wij gaan verder, wij hebben een nieuw doel bedacht."
7000 kilo afval
Door wekelijks zon 7000 kilogram organisch afval te verwerken in een gistingstank, is op een duurzame manier biogas te winnen die je als elektriciteit kunt opslaan in een batterij. Die batterij garandeert constant en voldoende stroom om twintig computers te laten draaien op een middelbare school in Tanzania. Bastiaan: "Veel scholen daar zijn kostscholen. De leerlingen wonen intern en ons idee is dat zij zelf meewerken bij de uitvoering van ons systeem. Ze verzamelen zelf het afval, resten uit de keuken, mest van het vee dat toch al op het terrein van school rondloopt en ook van hun eigen toiletten. Door ze het zelf te laten uitvoeren raken de scholieren betrokken en steken ze meteen nuttige kennis op over het verwekken van duurzame energie. Mensen in de regio waar wij ons plan willen realiseren kunnen prima voorzien in hun basisbehoeften. Maar de elektriciteitsvoorziening is slecht. Met ons systeem verbeteren de leerlingen zelf hun onderwijskansen." En dat is cruciaal volgens het Utrechtse drietal om verder te komen in de wereld. Petra: "Al ben je nog zo geniaal, als je nooit de kans krijgt om met computers te werken, dan kom je er niet."
Computeren in Afrika
- Jan Douwe Kroese met jurylid.
Om het niet alleen bij plannen te laten maar ze ook echt uit te voeren, zochten ze contact met de hulporganisatie Viafrica. Jori: "Mijn vader heeft eens via zijn werk met hen te maken gehad en daarom wisten wij van hun bestaan. We hebben contact gezocht en ze waren meteen heel behulpzaam. Viafrica voorziet scholen in Afrika tegen een lage vergoeding van PC’s. Daarmee sluiten ze een gat tussen de Afrikaanse en Westerse wereld." Dat is natuurlijk een geweldige manier om te helpen, want het is maar ongelijk verdeeld in de wereld. De stroom die over is kan ook gebruikt worden om ‘s winters klaslokalen te verwarmen en door alleen organisch materiaal te gebruiken in plaats van fossiele brandstoffen, win je op een duurzame manier elektriciteit. Ja, ook met je eigen poep, dat is misschien een gek idee. Maar dat zal geen bezwaar zijn. "Als je weet waar je iets voor doet, dan heb je niet zo snel last van bezwaren", denkt Bastiaan. "Zo werkte het voor ons ook om dit plan te realiseren", vult Petra aan. "Ik ben niet zo’n sterke bèta, maar door aan dit project te werken heb ik wel gezien waar scheikunde goed voor is. Het is leuk om te zien hoe je zo’n praktische toepassing kunt bedenken."
Altijd te laat
Marc van der Maarel is wetenschappelijk onderzoeker bij TNO en bedacht de kern van de biogastoepassing. Hij is vreselijk enthousiast dat 'zijn' groepje heeft gewonnen. "Ze waren hartstikke gemotiveerd bezig en stonden zonder aarzeling in de koeienpoep te roeren om alle facetten van het onderzoek te ontdekken. Al vroeg in het schooljaar zochten ze contact en stelden ze goede vragen. Ik vind het heel mooi hoe ze met mijn plan aan de haal zijn gegaan en daar helemaal hun eigen, praktische plan op baseren. Ze hebben zich de theorie goed eigen gemaakt en het plan goed onderbouwd. Dit gaat zeker lukken, daar heb ik alle vertrouwen in. En daarom gaat TNO ze ook ondersteunen bij het uitvoeren van het plan in Tanzania." Dat Petra, Jori en Bastiaan overal te laat aan begonnen, af en toe dachten "dit gaat nooit meer lukken" en altijd op de laatste minuut klaar waren, is nergens aan te merken. Als ze straks maar op tijd zijn om hun vliegtuig te halen. Want volgend jaar mogen zij met het prijzengeld van Imagine zelf naar Tanzania vliegen om hun plannen echt uit te voeren.
Tekst: Maartje de Gruyter, Fotografie: Charles Borsboom
