Schoon drinkwater dankzij garnalen
Schoon drinkwater is niet vanzelfsprekend in Cambodja. Het land dat voor ons alleen bekend staat als vakantiebestemming, kan dus wel wat verfrissende hulp gebruiken. Hoe? Met garnalen.
Eén voor één geven ze de microfoon aan elkaar door. Dominique bedient de laptop en toont via de beamer de volgende afbeelding. Astrid en Tamar goochelen met bakjes water en garnalen. Met een wervelende show weten vijf meiden van het Christelijk Gymnasium helder en humoristisch hun plannen te presenteren hoe ze met garnalen water willen zuiveren. Dankzij een kloppend inhoudelijk plan in goed Engels en met een mooie videoclip hebben ze de finale weten te bereiken van de scholierenwedstrijd Imagine 2007. Hoewel jurylid Gijs van der Starre de presentatie 'super' vindt, winnen de Utrechtse meiden niet. Maar daar zitten ze niet mee. “We hebben zo veel geleerd en zulke mooie plannen gemaakt. Dat is onze persoonlijke winst.”
300 liter schoon water
Waar bestaan die plannen dan uit? Mark van Loosdrecht en Urjan Jacobs en Esengül Yildirim van de Technische Universiteit Delft ontdekten dat met gebruik van enzymen de stof chitine valt te winnen uit garnalen. Daarmee kan je chitosan maken, en met chitosan kan je vervuild water zuiveren. Op dit gegeven baseerden Cecilia Brands, Tessa Eshuis, Astrid Geerlings, Tamar van Steenbergen en Dominique de Vet van het Christelijk Gymnasium in Utrecht hun plan voor een kleine 'garnalen-waterzuiveringsfabriek' in Cambodja. Ze willen de natuurlijke zuiveringsmethode benutten om dagelijks 300 liter schoon water te leveren. Een noodzaak voor de arme bevolking in het prachtige land.
Kwalitatief katoentje
Het idee is een bedrijfje op te zetten waar de lokale bevolking zelf aan de slag gaat. Zo zorgt het chitine-project ook nog voor werkgelegenheid. De werknemers pellen de garnalen en verkopen die voor consumptie. Aan de garnalenschillen die overblijven wordt met behulp van een bacterie de chitine onttrokken. Een schepje chitosanpoeder in regenwater of water uit de rivier, trekt het vuil aan en dat kan dan in zijn geheel uit het water worden gefilterd. Een simpel procédé waarmee de dames uit Utrecht een hoop effect hopen te behalen. Want chitosan is niet alleen bruikbaar voor waterzuivering. Ook voor zuivering van bijvoorbeeld papier dat eenmaal bacterievrij nuttig is als verpakkingsmateriaal in de voedselindustrie. Ook de textielindustrie heeft interesse; het garnalenschillenextract verbetert de kwaliteit van stoffen.
Biologie ontmoet economie
- Cecilia, Tessa, Astrid, Tamar en Dominique.
Alle vijfentwintig deelnemende teams aan de Imagine wedstrijd konden kiezen uit een aantal projectvoorstellen van wetenschappers. Daarop baseerden ze hun businessplannen. Waarom is het voor deze finalisten het chitosan-plan geworden? Tessa vertelt: “Wij wilden ons profielwerkstuk voor het laatste jaar VWO maken over een biologie-onderwerp. En we wilden graag iets doen met een onderwerp dat interessant is en blijft. Want je moet hartstikke veel uren in dat profielwerkstuk steken. Onze docent biologie kwam toen met het idee om mee te doen aan de wedstrijd van Imagine. Vervolgens zagen we het plan om iets moois te doen met garnalenresten wel zitten. Het is simpel en doeltreffend.” Een begroting maken waarin tienduizenden euro’s omgaan heeft echter niet veel meer te maken met het vak biologie. Maar niet gevreesd, één van de meiden volgt op school de richting Economie & Maatschappij. Dus aan haar de eer om onder andere de salarissen en onkosten van achttien medewerkers te calculeren.
Utopische tijdsplanning
Maar alles ging in overleg. Om het team een beetje discipline op te leggen, werd Tessa benoemd tot aandrijfkracht, er waren twee algemene aanjagers en ieder had zo haar eigen specialisme en takenpakket. “We hebben meteen een internetforum aangemaakt waar wij vijven toegang toe hadden. Daarop konden we altijd volgen waar we mee bezig waren. Vanaf oktober hebben we elke woensdagmiddag in de pauze een soort voortgangsgesprek gevoerd.” Er was zelfs een tijdsplanning waarin stond wat wanneer moest gebeuren. “Niet dat we ons daar ook maar enigszins aan hebben gehouden hoor,” lacht Tessa achteraf, “maar het werkte wel als een houvast.” De vrijheid die ze kregen om het project helemaal zelf te bedenken en ontwikkelen vonden de Utrechtse scholieren prettig. “Maar soms ook lastig. We moesten zoveel keuzes maken. Maar we stonden ook ineens voor de rector om te vragen of we naar de ambassade van Brussel mochten bellen. Of we hingen met garnalenpelbedrijven aan de lijn om te ontdekken hoe lang het duurt om een kilo garnalen te pellen.”
Zinvol en concreet
Spijtig dat dit plan vol goede ideeën de finale niet heeft gewonnen? “Nee!” roepen de dames in koor. “Het was heus wel irritant als bedrijven weer nee zeiden als we om een financiële bijdrage vroegen. Maar wij geloven dat je echt wel een verschil kunt maken met dit soort hulp. Al kan je maar achttien mensen aan een baan helpen zoals in dit project. Door je even intensief bezig te houden met de problematiek en vooral met een oplossing, wordt de hulp die je kunt bieden concreet.” Het is duidelijk: deze vijf uit Utrecht beginnen nog maar net en bruisen van de ideeën.
Tekst: Maartje de Gruyter
