Veiligheid van gentech voedsel
Bier, wijn, vruchtensappen, brood. In steeds meer voedingsmiddelen tref je genetisch gemodificeerde ingrediënten aan. Het erfelijke materiaal is veranderd om ze beter geschikt te maken voor productie. Het is belangrijk om te controleren of deze veranderingen geen onbedoelde schadelijke gevolgen hebben. TNO Kwaliteit van Leven onderzoekt de veiligheid van genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen.
In de voedingsmiddelenindustrie wordt steeds meer gebruikgemaakt van gentechnologie. Bij genetische modificatie of gentechnologie wordt het erfelijke materiaal (genen) van planten, dieren, bacteriën, schimmels en gisten veranderd om ze andere eigenschappen te geven. Het risico bestaat dat er naast de geplande veranderingen ook onbedoelde of schadelijke veranderingen optreden in de samenstelling van de plant of het micro-organisme. Het is dus belangrijk om de veiligheid en voedingswaarde van genetisch gemodificeerde producten goed te testen.
Europese normen
In Europa zijn op het gebied van voedselveiligheid van genetisch gemodificeerde voeding en veevoer strenge eisen gesteld door de European Food Safety Autorithy (EFSA). De belangrijkste eis is dat producten niet schadelijk mogen zijn voor de gezondheid van mens en dier, en het milieu. Daarom mag het genetisch gemodificeerde product qua samenstelling niet teveel afwijken van het natuurlijke product. In de praktijk is dat niet zo gemakkelijk te controleren, aangezien planten en micro-organismen heel veel verschillende stoffen bevatten. Bij een plantencel kan het wel om 10.000 verschillende stoffen gaan. Daarom zijn voor elk voedingsmiddel lijsten opgesteld met de belangrijkste bestanddelen die verplicht gemeten moeten worden. Deze lijsten zijn aardig uitgebreid, maar niet volledig.
Metabolieten
<font size="2" face="Verdana">TNO Kwaliteit van leven controleert niet alleen of voedingsmiddelen aan de huidige veiligheidswetten voldoen, maar werkt ook aan nieuwe technieken om de veiligheid nog beter te testen. Metabolomics is hier een voorbeeld van. In plaats van het onderzoeken van een beperkt aantal stoffen, worden (bijna) alle metabolieten uit planten of bacteriën, schimmels en gisten gemeten. Metabolieten zijn alle kleine organische stoffen die in voedingsmiddelen voorkomen, zoals suikers, vetten en aminozuren. Het zijn belangrijke bestanddelen, die bepalend zijn voor de voedingswaarde van een product. Voeding bevat natuurlijk ook altijd stoffen die minder gezond zijn en ook deze worden gemeten.</font>
Chinese thee
Dankzij geavanceerde scheikundige meetmethoden kunnen heel veel verschillende stoffen tegelijkertijd gemeten worden. In de figuur hieronder staat een voorbeeld van een meting van Chinese thee met een techniek waarbij metabolieten zijn gescheiden door verschillen in kookpunt in een gaschromatograaf. Bij deze meting werden meer dan 2000 verschillende metabolieten tegelijkertijd gemeten. Overigens is er (nog) geen thee te koop van genetisch gemodificeerde theestruiken.
Metabolomics
<font size="2" face="Verdana">Bij metabolomics onderzoek worden een aantal verschillende meettechnieken gecombineerd, waardoor het mogelijk is om bijna alle metabolieten in een voedingsmiddel te meten. Daardoor kunnen verschillen tussen natuurlijke en genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen beter onderzocht worden.</font>
<font size="2" face="Verdana">Het is wel een relatief jonge technologie die nog volop in ontwikkeling is. Het is daardoor nog niet helemaal duidelijk of de nieuwe meetmethoden net zo precies zijn als de oude. Daarom kan metabolomics onderzoek de huidige methoden voorlopig nog niet vervangen, maar het kan nu al wel een belangrijke extra bijdrage leveren aan de controle van de voedselveiligheid. </font>
