Geen tumor zonder bloedvaten
Wel tachtig duizend kilometer aan bloedvaten doorkruisen ons lichaam om alle weefsels te voorzien van zuurstof en voedingsstoffen. Maar soms worden de vaten verleid om bloed te brengen naar een plek waar dat niet gewenst is. Zoals naar een tumor.
De groei van onze bloedvaten is normaal gesproken goed geregeld. We maken eigenlijk alleen nieuwe bloedvaten als we een wond hebben opgelopen en nieuwe bloedvaten nodig zijn om het beschadigde weefsel te herstellen.
De groei van nieuwe bloedvaten, ook wel angiogenese genoemd, is gecontroleerd door een aantal aan en uit knoppen. De aan knoppen zijn groeifactoren die de vaatgroei stimuleren, terwijl de uit knoppen remmers zijn die de groei juist tegengaan. Als er meer groeifactoren aanwezig zijn dan remmers, dan vindt nieuwe vaatgroei plaats, als de remmers de overhand hebben, stopt de groei. In een gezond lichaam is er een perfecte aan/uit balans en wel zo dat het proces uit staat.
Tak
Die situatie verandert als een weefsel beschadigd raakt. Dan produceert het groeifactoren die zich in de omgeving verspreiden en binden aan cellen van een bloedvat in de buurt. Dit activeert de cellen waardoor ze beginnen te delen. De delende cellen bewegen zich richting het beschadigde weefsel en vormen een nieuwe tak aan het bestaande bloedvat die langzaam uitgroeit. Net als de vorming van een nieuwe tak aan een boom. Zodra de tak stevig genoeg is komt de bloedstroom op gang en worden zuurstof en voedingsmiddelen aangevoerd om het beschadigde weefsel te repareren.
Verleiding
- Tumor laat bloedvaten groeien. Illustratie: Sebastiaan Donders
Wat heeft dat met kanker te maken? Tumorcellen zijn in staat de groeisignalen die een beschadigd weefsel uitzendt, na te bootsen waarmee ze de omliggende bloedvaten verleiden een nieuwe tak hun richting uit te sturen. Net als gezonde cellen hebben tumorcellen ook bloed nodig.
Zolang een tumor nog geen bloedvaten heeft, blijft hij heel klein en gebeurt er verder weinig. Tumoren kunnen wel maanden tot jaren in deze slapende toestand doorbrengen. Pas wanneer een paar tumorcellen nieuwe veranderingen in hun DNA krijgen en daardoor stimulerende groeifactoren gaan maken, wordt de tumor wakker. Er gaan zich nieuwe bloedvaten vormen in de tumor, waardoor deze enorm kan groeien.
Maar dat is niet het enige probleem. Zodra er bloedvaten in een tumor ontstaan kunnen de tumorcellen uit het gezwel ontsnappen en zich te verspreiden naar andere delen van het lichaam. Dan is er sprake van het uitzaaien van de tumor en dat vermindert de kansen van de patiënt meestal enorm.
Medicijn
Als we in staat zijn de aan knop van nieuwe bloedvatvorming te remmen, dan biedt dat een mogelijkheid om de groei van tumoren tegen te gaan. Gelukkig beginnen onderzoekers steeds beter te begrijpen welke groeifactoren de bloedvatcellen aanzetten tot het vormen van een nieuwe tak. En er zijn zelfs al nieuwe medicijnen ontwikkeld die heel specifiek zo'n groeifactor kunnen remmen. Een voorbeeld is bevacizumab (merknaam Avastin®) dat wordt toegepast bij sommige vormen van darmkanker en borstkanker, in combinatie met chemotherapie. Verder onderzoek loopt om te zien of het middel ook werkzaam is in patiënten met andere soorten kanker, zoals longkanker.
