Gebruik de natuurlijke afweer
Virussen kunnen onze afweer steeds weer omzeilen. Dit vraagt om een list. Recent gaat veel aandacht naar de natuurlijke afweer van cellen tegen virussen, de innate response.
Het via vaccins opwekken van een 100 % effectieve adaptieve respons tegen het virus lukt bijvoorbeeld niet bij HIV (het virus dat AIDS veroorzaakt), en ook bij influenza (griepvirus) is het moeilijk. Een cel die geïnfecteerd raakt met een virus beschikt zelf al over een repertoire aan antivirale methoden. Cellen die geinfecteerd raken activeren direct eiwit systemen met antivirale werking waarvan interferon de bekendste is.
Interferon
Interferon remt de vermenigvuldiging van het virus en voorkomt dat een cel al te enthousiast nieuwe virussen gaat maken. In aanvulling daarop hebben de interferonen ook een boodschapperfunctie gekregen. Geïnfecteerde cellen scheiden ook interferon uit en laten daarmee aan hun buurcellen weten dat een virusinfectie dreigt. Naburige cellen komen daardoor in een antivirale staat, en belemmeren de snelle verspreiding van het virus door het lichaam. Ook de adaptieve respons tegen het virus wordt door interferon gestimuleerd. Het versterken van de interferon-respons is dus een goede manier om een gastheer te helpen bij de bestrijding van een virus.
- Infographic
Trucs
In de evolutionaire wedloop hebben virussen trucs verzonnen om de afweer van de gastheer te slim af te zijn. Interferon productie wordt indirect geactiveerd door STAT-eiwitten, die op hun beurt weer door Toll-like receptors aangezet worden. Virussen kunnen de route naar de productie van interferon blokkeren. VIRGO-onderzoekers proberen erachter te komen hoe virussen de interferon-activatie tegengaan. Als het belangrijk is voor virussen om interferon te blokkeren, dan kan het tegengaan daarvan wellicht een begin zijn van een nieuw antiviraal middel.
HIV
Antivirale geneesmiddelen vormen een belangrijke aanvulling op vaccins. Vaccins werken preventief en zijn goedkoop, maar zijn misschien niet voor elk virus te maken. Het Human Immunodeficiency Virus (HIV) dat AIDS veroorzaakt, is redelijk onder controle te krijgen met de zogenoemde triple therapie, een cocktail van drie antivirale geneesmiddelen. Een vaccin tegen HIV is helaas nog niet in zicht. Het idee achter de triple therapie is dat het virus zich weliswaar snel kan aanpassen en resistent kan worden tegen elk van de afzonderlijke antivirale medicijnen, maar dat dit niet snel zal gebeuren tegen alledrie tegelijkertijd.
HIV is een RNA-virus dat zijn genetische informatie zonder controle doorgeeft aan zijn nakomelingen. Daardoor worden bij het kopieëren van de genetische informatie door de geïnfecteerde cel veel fouten gemaakt. Deze fouten zijn vaak nadelig voor het virus maar soms zorgen deze fouten er juist voor dat de virussen niet langer geremd worden door het antivirale geneesmiddel en ze dus resistent zijn. Een gastheer is dus niet besmet met één groep identieke RNA-virussen, maar met een zwerm verschillende, maar bijna identieke, RNA-virussen. Hierdoor kan snel resistentie ontstaan tegen antivirale medicijnen die aangrijpen op het virus. Antivirale medicijnen die aangrijpen op de geïnfecteerde cel en niet op het virus zelf, zullen minder snel tot de ontwikkeling van resistente virussen leiden.
