Klonen

Klonen (of kloneren) is het maken van een kloon. Een kloon is een genetische identieke nakomeling van één ouder. In de natuur kom je klonen wel degelijk tegen. Bij een delende bacterie ontstaat er bijvoorbeeld een kloon. Maar ook bij het stekken van planten maken je een kloon. Het gaat dan om organismen die ongeslachtelijk kunnen voortplanten, zoals bacteriën, maar ook allerlei planten zoals aardappelen en tulpen.

Ingewikkeld

Bij (hogere) dieren zoals de mens is het veel ingewikkelder om een kloon te maken. Dat komt omdat deze zich geslachtelijk voortplanten. Het genetische materiaal moet dan op kunstmatige wijze uit een eicel gehaald worden en vervangen door het DNA van het te klonen organisme. Normaal gesproken bevat een eicel de helft van het aantal chromosomen (bij de mens 23), maar voor klonen moet het ingebrachte DNA volledig zijn, zoals in lichaamscellen (bij de mens 46). Daarna moet de cel gaan delen en uitgroeien tot een gezond organisme.

Reproductief en therapeutisch

Er wordt onderscheid gemaakt tussen klonen voor reproductief gebruik of voor therapeutisch gebruik. Bij beide toepassingen wordt begonnen met het vervangen van het DNA uit de eicel met het gewenste DNA.

Draagmoeder

Bij reproductief klonen groeit de delende eicel in het laboratorium uit tot een embryo en wordt vervolgens bij een draagmoeder in de baarmoeder geplaatst. Daar kan het embryo uitgroeien tot een compleet organisme dat exact hetzelfde genetische materiaal heeft als het organisme waar het oorspronkelijke genetische materiaal van afkomstig is. Er zijn op dit moment al verschillende organismen gekloond, zoals schaap, kat en hond.  

Stamcellen

Bij therapeutisch klonen groeit de delende eicel ook uit tot embryo. Het embryo wordt nu niet in een baarmoeder geplaatst, maar er worden stamcellen uit het embryo gehaald. Stamcellen zijn ongespecialiseerde cellen die voortdurend delen en onder de juiste omstandigheden uitgroeien tot gespecialiseerde cellen (dit wordt differentiatie genoemd) en uiteindelijk tot weefsels. De mogelijkheden van stamcellen voor klinische toepassingen zijn in potentie groot en er wordt dan ook onderzoek aan gedaan, vooral naar de ontwikkeling van deze cellen. In de toekomst kunnen stamcellen misschien gebruikt worden voor gentherapie.

Wetgeving

In Nederland is de wetgeving rond klonen streng. Reproductief klonen is helemaal verboden. Het is alleen toegestaan om menselijke embryos die overblijven na een IVF-behandeling te gebruiken voor therapeutisch klonen en dan alleen voor wetenschappelijk onderzoek. Het klonen van menselijke cellen is zowel voor reproductief als therapeutisch gebruik verboden. 

Tip-a-friend